รอชมพระบารมี วันนี้ (6 พฤศจิกายน 2569) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงบำเพ็ญพระราชกุศลถวายผ้าพระกฐิน พุทธศักราช 2569 โดยขบวนพยุหยาตราทางชลมารค ณ วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 4 รอบ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี 3 มิถุนายน 2569 กองทัพเรือจัดเรือพระราชพิธีรวม 52 ลำ เป็น 5 ริ้วขบวน ใช้กำลังพลประจำเรือ 2,200 นาย

กำหนดการเสด็จพระราชดำเนินเริ่มเวลาประมาณ 15.00 น. เสด็จฯ จากพระบรมมหาราชวังไปยังท่าวาสุกรี บริเวณใต้สะพานพระราม 8 เพื่อเสด็จลงประทับเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ นับเป็นการจัดขบวนพยุหยาตราทางชลมารคครั้งที่ 3 ในรัชกาลปัจจุบัน ถัดจากพระราชพิธีบรมราชาภิเษกเบื้องปลาย พ.ศ. 2562 และการถวายผ้าพระกฐินเนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม 2567

รายชื่อเรือพระราชพิธีทั้ง 52 ลำ แยกตามริ้วขบวนและหน้าที่ มีดังนี้

ขบวนเรือจัดเป็น 5 ริ้ว 3 สาย ได้แก่ ริ้วสายกลาง 10 ลำ ซึ่งรวมเรือพระที่นั่งทั้ง 4 ลำไว้ด้วยกัน ริ้วสายใน 2 ริ้ว ริ้วละ 7 ลำ รวม 14 ลำ ขนาบข้างสายกลาง และ ริ้วสายนอก 2 ริ้ว ริ้วละ 14 ลำ รวม 28 ลำ อยู่ริมสุดทั้งสองด้าน ทั้งหมดเคลื่อนตามผัง “ดาวล้อมเดือน” ที่ใช้มาตั้งแต่ปี 2525 ตามพระดำริสมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี เพื่อให้เรือพระที่นั่งอยู่กลางขบวน โดยมีเรือลำอื่นล้อมรอบทำหน้าที่อารักขา

หัวใจของริ้วขบวนคือเรือพระที่นั่ง 4 ลำ

เรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์

เป็นเรือพระที่นั่งทรงชั้นสูงสุด โขนเรือจำหลักรูปหงส์ทอง ปากประดับพู่ห้อยทำจากขนจามรี ปลายพู่ประดับแก้วผลึกเจียระไน สร้างในสมัยรัชกาลที่ 5 และประกอบพิธีลงน้ำในสมัยรัชกาลที่ 6 เมื่อ พ.ศ. 2454 ต่อมาสมาคมเรือโลกทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญรางวัลมรดกทางทะเลให้เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2535 นับเป็นเรือลำแรกของไทยและลำแรกในเอเชียที่ได้รับรางวัลนี้

เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช

มีโขนเรือเป็นพญานาค 7 เศียร ลำแรกสร้างในสมัยรัชกาลที่ 3 ลำปัจจุบันสร้างใหม่ในสมัยรัชกาลที่ 6 พ.ศ. 2457 ส่วน เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9 เป็นเรือพระที่นั่งลำเดียวที่สร้างขึ้นใหม่ในรัชกาลที่ 9 เมื่อ พ.ศ. 2539 เนื่องในโอกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษก โขนเรือเป็นพระนารายณ์ 4 กร ประทับยืนบนหลังพญาครุฑ และ เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ สร้างในสมัยรัชกาลที่ 5 โขนเรือไม่เป็นรูปสัตว์ แต่จำหลักเป็นรูปพญานาคแปลงจำนวนมากทั่วโขนเรือ ลำเรือภายนอกทาสีชมพู

เรือทำหน้าที่ตั้งบุษบกเชิญผ้าพระกฐินในพระราชพิธีครั้งนี้ จุดสังเกตคือหัวเรือรูป พญานาค 7 เศียร แผ่ออกเหนือผิวน้ำ ลำปัจจุบันสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 6 ตามธรรมเนียมยังใช้ประดิษฐานพระพุทธรูปสำคัญในขบวนพยุหยาตราทางชลมารคได้ด้วย

เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9

ทำหน้าที่เป็นเรือพระที่นั่งรอง คำว่า “สุบรรณ” หมายถึงครุฑ โขนเรือจึงแกะเป็นรูป พระนารายณ์ประทับยืนบนครุฑที่จับนาคสองตัว หากมองไกล ๆ ให้สังเกตองค์พระนารายณ์เหนือครุฑ ซึ่งช่วยแยกจากเรือรูปครุฑอีกสองลำในขบวน เรือสร้างขึ้นเนื่องในพระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 โดยใช้โขนเรือเก่าสมัยต้นรัตนโกสินทร์เป็นต้นแบบ ลำเรือยาว 44.30 เมตร ใช้ฝีพาย 50 นาย

เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์

เป็นเรือพระที่นั่งรองอีกลำ ชื่อมีความหมายว่า “งูหลากหลายชนิด” โขนเรือลงรักปิดทองเป็นลายนาคตัวเล็ก ๆ หลายตัว ต่างจากอนันตนาคราชที่เห็นเศียรนาคขนาดใหญ่ชัดเจน อีกจุดที่จำง่ายคือตัวเรือด้านนอกทาสีชมพู ด้านในทาสีแดง เรือสร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ยาว 45.67 เมตร ใช้ฝีพาย 61 นาย ในอดีตเคยใช้เป็นที่ประทับสำหรับเปลื้องเครื่องทรงก่อนเสด็จขึ้นหรือลงเรือพระที่นั่งอีกลำ

จุดที่สังเกตได้ชัดเวลาชมขบวนคือท่าพาย เรือพระที่นั่งทั้ง 4 ลำใช้ ท่านกบิน ซึ่งเป็นท่าพายชั้นสูงสุดที่สงวนไว้เฉพาะเรือพระที่นั่ง ฝีพายจะวาดไม้พายขึ้นทำมุมประมาณ 45 องศาเมื่อยกพายพ้นน้ำ ตามราชประเพณีต้องพายท่านี้ตลอดเส้นทาง หากจำเป็นต้องเปลี่ยนท่าต้องขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตก่อน ขณะที่เรือร่วมขบวนลำอื่นทั้งเรือดั้ง เรือแซง เรือพิฆาต และเรือรูปสัตว์ ใช้ ท่าพลราบ คือพายเลียบไปกับกราบเรือโดยไม่ยกพายขึ้นสูง

ทองขวานฟ้า–ทองบ้าบิ่น และเรือเสือคู่หน้าขบวน

เรือทองขวานฟ้า และ เรือทองบ้าบิ่น เป็นเรือประตูหน้า นำริ้วสายในทั้งสองข้าง หัวเรือเชิดขึ้น ยอดดั้งแกะลายปิดทอง มีข้อสันนิษฐานว่าชื่อของเรือคู่นี้อาจสืบมาจาก “เรือทองแขวนฟ้า” ซึ่งปรากฏในหลักฐานขบวนเรือสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยยังไม่พบหลักฐานแน่ชัดว่าเรือทองขวานฟ้าและทองบ้าบิ่นลำเดิมสร้างขึ้นเมื่อใด

เรือเสือทยานชล และ เรือเสือคำรณสินธุ์ เป็นเรือพิฆาตที่มีที่มาจากเรือรบโบราณ ทั้งสองลำใช้วิธี เขียนรูปหน้าเสือ ลงบนหัวเรือ เห็นดวงตาและเขี้ยวชัด ตัวเรือด้านนอกสีเหลืองเขียนลายริ้วสีดำ และมีช่องสำหรับปืนใหญ่ที่หัวเรือ ลวดลายของเรือทั้งคู่คล้ายกันมาก วิธีแยกที่ชัดที่สุดคือดูชื่อที่เขียนไว้บริเวณหัวเรือ ชื่อเรือทั้งสองปรากฏในหลักฐานขบวนแห่พระกฐินตั้งแต่ พ.ศ. 2387

กาพย์เห่เรือในพระราชพิธีครั้งนี้ประพันธ์โดย พลเรือตรี ทองย้อย แสงสินชัย อดีตผู้อำนวยการกองอนุศาสนาจารย์ กรมยุทธศึกษาทหารเรือ แบ่งเป็น 4 บท คือบทสรรเสริญพระบารมี บทชมเรือกระบวน บทบุญกฐิน และบทชมเมือง ขบวนเรือจะเคลื่อนจากท่าวาสุกรีล่องตามลำน้ำเจ้าพระยา ผ่านสะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า โรงพยาบาลศิริราช ท่ามหาราช และท่าช้าง ระยะทางรวมประมาณ 3.9 กิโลเมตร ก่อนเทียบท่าอ่างแก้ว วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร