วันนี้ (29 ต.ค.69) นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยถึงความคืบหน้าในการเข้ามาจัดระเบียบและกำกับดูแลธุรกิจสินเชื่อส่วนบุคคลประเภท “ซื้อก่อน จ่ายทีหลัง” (Buy Now, Pay Later – BNPL) ว่า ปัจจุบันบริการ BNPL เติบโตอย่างรวดเร็วมาก โดยมีจำนวนบัญชีพุ่งสูงขึ้นอย่างก้าวกระโดด สะท้อนถึงพฤติกรรมการบริโภคที่เปลี่ยนไปและความเสี่ยงในการก่อหนี้เกินตัวในกลุ่มคนรุ่นใหม่และผู้บริโภครายย่อย

นายวิทัยกล่าวว่า หลังจากกระบวนการรับฟังความคิดเห็นเสร็จสิ้นลง ธปท. คาดว่าจะสามารถประกาศใช้บังคับเกณฑ์ดังกล่าวได้ในช่วง ธ.ค.69 โดยจะมีช่วงเวลาให้ผู้ประกอบธุรกิจเตรียมตัวและเข้ามาขอรับใบอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมาย เพื่อยกระดับมาตรฐานอุตสาหกรรมสินเชื่อดิจิทัลให้มีความปลอดภัย

ในการกำกับธุรกิจ BNPL หรือสินเชื่อส่วนบุคคลเพื่อซื้อสินค้าและบริการผ่าน Digital platform ซึ่งกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วในปัจจุบัน โดยจากข้อมูลการสำรวจผู้ประกอบการ BNPL รายใหญ่ 7 ราย พบว่าจำนวนบัญชีเติบโตเฉลี่ยสูงถึง 90% ต่อปี และมูลค่าสินเชื่อเติบโตเฉลี่ย 88% ต่อปี โดยมีรายละเอียดมูลค่าสินเชื่อและจำนวนบัญชีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

โดยในปี 2567 มีมูลค่าสินเชื่ออยู่ที่ 22,093 ล้านบาท และจำนวนบัญชีอยู่ที่ 4.23 ล้านบัญชี ต่อมาในปี 2568 มูลค่าสินเชื่อได้ขยับขึ้นเป็น 48,065 ล้านบาท และจำนวนบัญชีเพิ่มขึ้นเป็น 8.15 ล้านบัญชี และในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2569 มูลค่าสินเชื่อพุ่งสูงถึง 57,158 ล้านบาท ขณะที่จำนวนบัญชีเติบโตแตะระดับ 11.03 ล้านบัญชี

“ตลาด BNPL ขยายตัวเร็วมาก โตเร็วกว่าสินเชื่อส่วนบุคคลและบัตรเครดิตทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด บางคนใช้บริการผ่อนสินค้าชิ้นเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น ชานมไข่มุก หรือสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันผ่านระบบผ่อนชำระ หากไม่มีการควบคุมดูแลที่เหมาะสม ความสะดวกเหล่านี้จะกลายเป็นกับดักที่ทำให้ผู้บริโภค โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางและคนรุ่นใหม่ เป็นหนี้สะสมรวดเร็วเกินตัว จนกลายเป็นปัญหาหนี้ครัวเรือนเรื้อรัง“

เปิดร่างเกณฑ์คุมเข้ม จำกัดวงเงิน-คุมดอกเบี้ย ไม่ให้แปลงเป็นเงินสด

ทั้งนี้ ธปท. ได้ดำเนินการเปิดรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ (Public Hearing) เกี่ยวกับร่างหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกิจ BNPL เพื่อนำมาตรการเข้าควบคุมให้เกิดความโปร่งใสและเป็นธรรม โดยมีสาระสำคัญและกรอบหลักการที่สำคัญ ได้แก่

• คุณสมบัติผู้ใช้บริการ: ผู้ใช้บริการต้องเป็นบุคคลธรรมดาที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป
• จำกัดวงเงินและระยะเวลา: กำหนดให้การให้สินเชื่อแก่ผู้บริโภคแต่ละรายรวมไม่เกิน 20,000 บาท และมีระยะเวลาการชำระคืนต่อธุรกรรมไม่เกิน 6 เดือน
• เพดานอัตราดอกเบี้ย: การเรียกเก็บดอกเบี้ย เบี้ยปรับ ค่าปรับ ค่าบริการ และค่าธรรมเนียมใด ๆ รวมกันต้องไม่เกิน 15% ต่อปี (Effective Rate)
• ปิดช่องโหว่การแปลงสภาพวงเงิน: ผู้ประกอบธุรกิจจะไม่สามารถให้เบิกถอน โอน หรือเปลี่ยนวงเงินในระบบ BNPL เป็นเงินสด เงินอิเล็กทรอนิกส์ หรือบัญชีอื่นใดได้เด็ดขาด รวมถึงต้องมีกลไกป้องกันมิให้มีการนำสินเชื่อประเภทอื่นมาจ่ายโปะไขว้กัน
• การเปิดเผยข้อมูลและความเป็นธรรม: ผู้ประกอบธุรกิจต้องเปิดเผยอัตราดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายอย่างโปร่งใสผ่านช่องทางดิจิทัล พร้อมจัดทำตารางแสดงภาระหนี้ที่ชัดเจน ตลอดจนการติดตามทวงถามหนี้ต้องเหมาะสมและเป็นธรรม

“เราไม่ได้ต้องการขัดขวางนวัตกรรมหรือการพัฒนาบริการทางการเงินรูปแบบใหม่ ๆ แต่ในฐานะผู้กำกับดูแล เราต้องมั่นใจว่าระบบการเงินของประเทศมีเสถียรภาพ และผู้บริโภคได้รับการคุ้มครองอย่างเพียงพอ การดึงผู้ให้บริการBNPL เข้ามาอยู่ภายใต้กติกาที่ชัดเจน จะช่วยคัดกรองความเสี่ยง ป้องกันการสร้างหนี้เสียตั้งแต่ต้นทาง และสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินให้แก่ประชาชนในระยะยาว“