อ้วนไม่ได้เสี่ยงแค่ "เบาหวาน" หมอเตือนระวัง 5 มะเร็งที่มากับ "ไขมันส่วนเกิน"

หมอเตือนอ้วนไม่ได้เสี่ยงแค่ "เบาหวาน" ระวัง 5 มะเร็งที่มากับ "ไขมันส่วนเกิน" พร้อมชี้การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม อาจช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดได้

วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้โพสต์ภาพผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวเรื่อง "อ้วนไม่ได้เสี่ยงแค่เบาหวาน ระวัง 5 มะเร็งที่มากับไขมันส่วนเกิน" โดยระบุข้อความว่า

หลายคนพอเห็นพุงเริ่มออกก็กลัวเบาหวาน กลัวไขมันสูง แต่มีอีกเรื่องที่อยากให้ระวัง นั่นคือความเสี่ยงของโรคมะเร็ง เพราะไขมันในร่างกายเรา ไม่ได้มีหน้าที่แค่เก็บพลังงาน แต่มันยังสร้างฮอร์โมนและสารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบได้ด้วย ลองคิดว่าไขมันเป็นโรงงานหนึ่ง ถ้าโรงงานขยายใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ การทำงานของฮอร์โมนและระบบเผาผลาญก็อาจเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย ที่สำคัญโรคอ้วนมีความสัมพันธ์กับมะเร็งอย่างน้อย 13 ชนิด ไม่ใช่แค่โรคหัวใจหรือเบาหวาน วันนี้ผมเลือกมา 5 มะเร็งสำคัญที่อยากให้ทุกคนรู้จักกัน

1. มะเร็งลำไส้ใหญ่-พุงเพิ่มขึ้น ความเสี่ยงก็อาจเพิ่มตาม

บางคนอายุ 40-50 แล้ว รอบเอวเพิ่มขึ้นทุกปี แต่คิดว่าไม่เป็นไร เพราะยังถ่ายปกติ อยากให้เข้าใจว่าไขมันสะสมบริเวณช่องท้อง สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ โดยเฉพาะภาวะดื้ออินซูลิน และการอักเสบระดับต่ำในร่างกายที่อาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเกิดโรคแต่ไม่ใช่คนอ้วนทุกคนจะเป็นมะเร็ง 

สิ่งที่ควรทำคือ ลดน้ำหนักถ้ามีน้ำหนักเกิน เพิ่มผักและธัญพืชไม่ขัดสี ลดเนื้อแปรรูปอย่างไส้กรอก เบคอน และตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ตามอายุ อย่ารอให้ถ่ายเป็นเลือดก่อนค่อยตรวจ เพราะมะเร็งระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย

2. มะเร็งเต้านมหลังหมดประจำเดือน-ไขมันส่วนเกินเกี่ยวกับฮอร์โมนด้วย

ข้อนี้อยากให้ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนสนใจเป็นพิเศษ เพราะหลังหมดประจำเดือน รังไข่จะสร้างเอสโตรเจนลดลงมาก แต่เนื้อเยื่อไขมันยังมีส่วนช่วยในการสร้างเอสโตรเจนอยู่ ถ้ามีไขมันสะสมมากเกินไป อาจทำให้ระดับฮอร์โมนบางชนิดสูงขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านม โดยเฉพาะชนิดที่ไวต่อฮอร์โมน

สิ่งที่ควรทำคือ ดูแลน้ำหนัก ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ จำกัดแอลกอฮอล์ และตรวจคัดกรองเต้านม ตามอายุและความเสี่ยงของตัวเอง เพราะมะเร็งเต้านมไม่ได้เกิดจากฮอร์โมนหรือโรคอ้วนอย่างเดียว ประวัติครอบครัวและพันธุกรรม ก็มีความสำคัญเหมือนกัน

3. มะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูก-ประจำเดือนผิดปกติ อย่าโทษวัยทองอย่างเดียว

บางคนอายุเข้าเลข 4 น้ำหนักเพิ่ม พุงเริ่มออก แล้วประจำเดือนก็มามากขึ้น หรือมากะปริดกะปรอยก็คิดว่าใกล้หมดประจำเดือนแล้ว ฮอร์โมนคงแปรปรวนตามอายุ แต่ผมอยากให้ระวัง เพราะโรคอ้วนสัมพันธ์กับระดับเอสโตรเจนที่เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับโปรเจสเตอโรน ในบางภาวะ ทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกถูกกระตุ้นมากเกินไปได้ ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกบางชนิด

สิ่งที่ควรทำคือ ดูแลน้ำหนักและถ้ามีเลือดออกผิดปกติอย่าซื้อฮอร์โมนมากินเอง โดยเฉพาะคนที่หมดประจำเดือนแล้ว แต่กลับมีเลือดออกอีก ต้องไปตรวจหาสาเหตุครับ

4. มะเร็งตับ-ไขมันพอกตับไม่ได้จบแค่ค่าตับสูง

หลายคนไปตรวจสุขภาพ อัลตราซาวด์เจอไขมันพอกตับ แต่พอเห็นค่า AST กับ ALT ยังปกติ ก็คิดว่าคงไม่เป็นอะไร อยากให้เข้าใจว่าไขมันพอกตับที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติทางเมตาบอลิซึม หรือ MASLD บางคนอาจเกิดตับอักเสบและพังผืดตามมาได้ ถ้าพัฒนาไปเป็นตับแข็ง ความเสี่ยงมะเร็งตับก็เพิ่มขึ้น และมะเร็งตับในคนที่มีไขมันพอกตับ บางรายก็เกิดขึ้นได้แม้ยังไม่เป็นตับแข็ง

สิ่งที่ควรทำคือ ลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม คุมน้ำตาล ไตรกลีเซอไรด์ และประเมินความเสี่ยงพังผืดตับ เช่น FIB-4 ตามคำแนะนำแพทย์ เพราะค่าตับปกติ ไม่ได้รับประกันว่าไม่มีพังผืด

5. มะเร็งไต-ไม่ได้เสี่ยงเฉพาะคนที่ไตเสื่อม

หลายคนคิดว่าโรคไตต้องเริ่มจากค่า eGFR ต่ำก่อน ถึงจะมีอะไรน่ากังวล แต่ความจริงคือมะเร็งไตกับโรคไตเรื้อรังไม่ใช่โรคเดียวกัน โรคอ้วนเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงมะเร็งไต โดยอาจเกี่ยวข้องกับภาวะดื้ออินซูลิน ฮอร์โมน และการอักเสบในร่างกาย สิ่งที่อยากให้รู้คือมะเร็งไตระยะแรก บางคนไม่มีอาการอะไรเลย แต่ถ้ามีปัสสาวะเป็นเลือด ปวดสีข้างเรื้อรัง หรือน้ำหนักลดผิดปกติ ควรไปตรวจหาสาเหตุ

สิ่งที่ควรทำคือดูแลน้ำหนัก คุมความดัน และไม่สูบบุหรี่ แต่ไม่จำเป็นต้องตรวจ CT หาเนื้องอกไต ในคนทั่วไปที่ไม่มีอาการหรือข้อบ่งชี้

ถ้ามีพุงอยู่แล้ว ต้องเริ่มลดแค่ไหนถึงจะดี?

ไม่ได้อยากให้ทุกคนต้องผอม แต่อยากให้ลดไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะถ้ามีน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ลองเริ่มจากเรื่องที่ทำได้จริงก่อน

• ลดน้ำหวานและอาหารที่ให้พลังงานเกินเป็นประจำ
• เพิ่มผัก ผลไม้ทั้งผล และธัญพืชไม่ขัดสี
• เดินเร็วและฝึกกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ
• ลดแอลกอฮอล์ เลิกบุหรี่ และนอนให้เพียงพอ
• ตรวจคัดกรองมะเร็งตามอายุและความเสี่ยง ไม่รอให้มีอาการ

การลดน้ำหนักอย่างเหมาะสม อาจช่วยลดความเสี่ยงมะเร็งบางชนิดได้ แต่หลักฐานไม่ได้เท่ากันทุกชนิด ไขมันส่วนเกินไม่ได้กระทบแค่รูปร่าง แต่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมน การอักเสบและความเสี่ยงมะเร็งหลายชนิดด้วย ไม่ได้หมายความว่าคนอ้วนทุกคนจะเป็นมะเร็ง หรือคนผอมจะไม่มีความเสี่ยง อยากให้เริ่มดูแลน้ำหนักตั้งแต่วันนี้ ไม่ใช่เพื่อให้ตัวเลขบนเครื่องชั่งสวยอย่างเดียว แต่เพื่อสุขภาพในอีกหลายสิบปีข้างหน้า.

ที่มา : อ้วนไม่ได้เสี่ยงแค่ "เบาหวาน" หมอเตือนระวัง 5 มะเร็งที่มากับ "ไขมันส่วนเกิน"