รู้จักนางสงกรานต์ทั้ง 7 และจุดเริ่มต้นตำนาน ในวันมหาสงกรานต์
เปิดตำนานนางสงกรานต์ ชวนรู้จักนางสงกรานต์ทั้ง 7 องค์ พร้อมเผยวันธงชัย วันอธิบดี และฤกษ์ดี ยามมงคลในวันมหาสงกรานต์
เป็นประจำของทุกปี เมื่อเข้าสู่ช่วงเดือนเมษายน เดือนที่มีวันสำคัญของประชนชาวไทยที่หลายคนรอคอย คือ วันสงกรานต์ หรือวันขึ้นปีใหม่ไทย เป็นประเพณีที่สืบทอดปฏิบัติต่อกันมาเป็นเวลาช้านาน นอกจากกิจกรรมที่ถูกจัดขึ้นในแต่ละภาคตามความเชื่อแล้ว ยังมีการประกาศนางสงกรานต์ประจำปี ของฝ่ายโหรพราหมณ์ กองพระราชพิธี สำนักพระราชวัง ซึ่งในปี 2566 นี้ วันที่ 14 เมษายน เป็นวันมหาสงกรานต์ มีนางสงกรานต์นามว่า "กิมิทาเทวี"
ตำนาน "นางสงกรานต์"
นางสงกรานต์นั้นไม่มีตัวตนจริง เป็นเพียงคติความเชื่อที่ปรากฎอยู่ในตำนานสงกรานต์ รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จารึกลงในแผ่นศิลา 7 แผ่น แปะประดับไว้ที่ศาลารอบมณฑบทิศเหนือในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม หรือวัดโพธิ์ โดยมีตำนานเล่าขานว่านางสงกรานต์ เป็นธิดาของท้าวกบิลพรหม หรือท้าวมหาสงกรานต์ และเป็นนางฟ้าอยู่บนสรวงสวรรค์ชั้นจาตุมหาราช (สวรรค์ชั้นที่ 1 ในทั้งหมด 6 ชั้น) ซึ่งมีหน้าที่ในการรับศรีษะของท้าวกบิลพรหมแห่รอบเขาพระสุเมรุในแต่ละรอบปี หรือในวันสงกรานต์นั้นเอง
โดยมีเกณฑ์ว่า วันสงกรานต์ วันที่ 13 เมษายน ตรงกับวันใดก็ให้ "นางสงกรานต์" ประจำวันนั้นเป็นผู้แห่ ซึ่งนางสงกรานต์มีชื่อดังนี้
นางสงกรานต์ทุงษะเทวี
ทุงษะเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันอาทิตย์ ทัดดอกทับทิม มีปัทมราค (แก้วทับทิม) เป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ อุทุมพร (มะเดื่อ) อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ ขวาถือจักร พระหัตถ์ซ้ายถือสังข์ เสด็จไสยาสน์เหนือปฤษฎางค์ครุฑ
นางสงกรานต์โคราคะเทวี
โคราคะเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันจันทร์ ทัดดอกปีป มีมุกดาหาร (ไข่มุก) เป็นเครื่องประดับภักษาหาร คือ เตละ (น้ำมัน) อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายถือไม้เท้า เสด็จประทับเหนือพยัคฆ์ (เสือ)
นางสงกรานต์รากษสเทวี
รากษสเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันอังคาร ทัดดอกบัวหลวง มีโมรา (หิน) เป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ โลหิต (เลือด) อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือตรีศูล พระหัตถ์ซ้ายถือธนู เสด็จประทับเหนือวราหะ (หมู)
นางสงกรานต์มณฑาเทวี
มัณฑาเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันพุธ ทัดดอกจำปา มีไพฑูรย์ (พลอยสีเหลืองแกมเขียว) เป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ นมและเนย อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ ขวาถือเหล็กแหลม พระหัตถ์ซ้ายถือไม้เท้า เสด็จไสยาสน์เหนือปฤษฎางค์คัสพะ (ลา)
นางสงกรานต์กิริณีเทวี
กิริณีเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันพฤหัสบดี ทัดดอกมณฑา(ยี่หุบ) มีมรกตเป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ ถั่วและงา อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายถือปืน เสด็จไสยาสน์เหนือปฏษฎางค์ชสาร (ช้าง)
นางสงกรานต์กิมิทาเทวี
กิมิทาเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันศุกร์ ทัดดอกจงกลนี มีบุษราคัมเป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ กล้วยและน้ำ อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายถือพิณ เสด็จประทับยืนเหนือมหิงสา (ควาย)
นางสงกรานต์มโหทรเทวี
มโหทรเทวี เป็นนางสงกรานต์ประจำวันเสาร์ ทัดดอกสามหาว (ผักตบชวา) มีนิลรัตน์เป็นเครื่องประดับ ภักษาหาร คือ เนื้อทราย อาวุธคู่กาย พระหัตถ์ขวาถือจักร พระหัตถ์ซ้ายถือตรีศูล เสด็จประทับเหนือมยุราปักษา (นกยูง)
สำหรับ นางสงกรานต์ ปี 2566 คือ “กิมิทาเทวี” ทรงพาหุรัดทัดดอกจงกลนี อาภรณ์แก้วบุษราคัม ภักษาหารกล้วยน้ำ พระหัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ พระหัตถ์ซ้ายทรงพิณ เสด็จมาบนหลังมหิงสา (ควาย) เป็นพาหนะ วันที่ 16 เมษายน เวลา 20 นาฬิกา 12 นาที 24 วินาที เปลี่ยนจุลศักราชใหม่เป็น 1385 ปีนี้ วันเสาร์ เป็นธงชัย, วันพุธ เป็นอธิบดี, วันศุกร์ เป็นอุบาทว์, วันศุกร์ เป็นโลกาวินาศ
ปีนี้วันจันทร์ เป็นอธิบดีฝน บันดาลให้ฝนตก 500 ห่า ตกในโลกมนุษย์ 50 ห่า ตกในมหาสมุทร 100 ห่า ตกในป่าหิมพานต์ 150 ห่า ตกในเขาจักรวาล 200 ห่า นาคให้น้ำ 2 ตัว เกณฑ์ธัญญาหาร ได้เศษ 6 ชื่อ ลาภะ ข้าวกล้าในภูมินาจะได้ 9 ส่วน เสีย 1ส่วน ธัญญาหาร พลาหาร มัจฉมังษาหาร จะบริบูรณ์ อุดมสมบูรณ์ เกณฑ์ธาราธิคุณ ตกราศีปัถวี (ดิน) น้ำงามพอดี
ขอบคุณข้อมูลจาก หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
ขอบคุณภาพจาก กรมส่งเสริมวัฒนธรรม และเฟซบุ๊ก Om โอมรัชเวทย์ Style
ที่มา : รู้จักนางสงกรานต์ทั้ง 7 และจุดเริ่มต้นตำนาน ในวันมหาสงกรานต์ : PPTVHD36
